بازسازی رباط‌های زانو (ACL و PCL)


رباط‌های زانو

در مفصل زانو 4 رباط اصلی وجود دارد که از بین آن‌ها، 2 رباط صلیبی یا متقاطع، استخوان ران را به استخوان ساق متصل می‌کنند. این دو رباط مهم‌ترین رباط‌هایی هستند که پایداری زانو را حفظ می‌کنند. رباط متقاطع یا صلیبی قدامی (Anterior Cruciate Ligament- ACL) در مرکز زانو قرار گرفته است و مانع از لغزیدن بیش از حد درشت‌نی روی استخوان ران به سمت جلو می‌شود. رباط متقاطع یا صلیبی خلفی (Posterior Cruciate Ligament- PCL) در مرکز زانو قرار گرفته است و مانع از لغزیدن بیش از حد درشت‌نی روی استخوان ران به سمت عقب می‌شود.     Reconstructing Knee      

 آسیب‌های رباط‌های متقاطع قدامی و خلفی

میزان آسیب‌های وارد به رباط‌های قدامی و خلفی بر اساس میزان پارگی رباط، در 4 گروه دسته‌بندی می‌شود.

  • درجه 1: رباط به‌طور نسبی پاره شده است.
  • درجه 2: رباط پاره شده است و تا حدی سست‌تر از پارگی درجه 1 است.
  • درجه 3: رباط به طور کامل پاره شده است و زانو ناپایدار می‌شود.
  • درجه 4: هر دو رباط به طور همزمان آسیب دیده‌اند.
علائم صدمات رباط‌های قدامی و خلفی
  • شنیدن صدای شدید در زانو که همراه با احساس ضعف در زانو است.
  • درد همراه با تورم که پس از وارد شدن آسیب به رباط، به سرعت رخ می‌دهد.
  • عدم توانایی در راه رفتن.
  • کاهش دامنه حرکت زانو.
  • جمع شدن خون در داخل مفصل زانو که به آن همارتروز (Hemarthrosis) می‌گویند.
روش‌های تشخیص صدمات رباط
  • تست لاچمن (Lachman Test): حساس‌ترین و دشوارترین تست جهت تشخیص لقی مفصل زانو و پارگی رباط‌های زانو است. جهت انجام این تست بیمار به پشت خوابیده و زانو را در وضعیت خم‌شدگی 30 درجه قرار می‌دهد، سپس میزان جابه‌جایی رباط (در واحد میلیمتر) و میزان شل شدن رباط اندازه‌گیری می‌شود. عدم تقارن در نتیجه اندازه‌گیری از نقطه ابتدا تا انتهای رباط با توجه به محل تقارن و شل شدن رباط، نشان‌دهنده پارگی آن است. اگر تفاوت دو نقطه نسبت به هم و با توجه به نقطه تقارن، بیشتر از 3 میلیمتر باشد غیر طبیعی است.
  • تست تغییر محوری (Pivot Shift Test): تست تغییر محوری یک تست حرکتی و نشان‌دهنده نیمه دررفتگی به وجود آمده در نتیجه کار نکردن رباط صلیبی قدامی است. در واقع چرخش داخلی رباط قدامی، استخوان درشت‌نی را وادار به نیمه دررفتگی می‌کند.
  • تست کشویی جلویی (Anterior Drawer Test): این تست جهت تشخیص پارگی رباط، چندان دقیق نیست. جهت انجام این تست بیمار به پشت خوابیده و زانوها را در وضعیت خم‌شدگی 90 درجه قرار می‌دهد. در صورتی‌که میزان اختلاف جابه‌جایی بیشتر از 6 میلیمتر باشد، پارگی رباط صلیبی قدامی تشخیص داده می‌شود.
  • ام‌آرآی (MRI): یکی از روش‌های تشخیص پارگی رباط‌های صلیبی قدامی و خلفی است. این روش، پارگی را در 98%-90% از موارد به درستی نشان می‌دهد. در واقع دقت آن به حدی است که ضرب دیدگی استخوان را نیز مشخص می‌کند.
  • آرتروسکوپی (Arthroscopy): یکی دیگر از روش‌های تشخیص پارگی رباط است که در آن، جراح توسط آرتروسکوپ به مشاهده زانو می‌پردازد.

درمان پارگی رباط

درمان غیر جراحی: پارگی رباط ACL و PCL بدون انجام عمل جراحی درمان نمی‌شود. درمان بدون جراحی برای بیمارانی مؤثر است که مسن هستند و یا فعالیت روزانه آن‌ها کم است. به همین دلیل پزشک با توجه به وضعیت زانوی بیمار، درمان غیر جراحی را با به‌کارگیری روش‌های زیر توصیه می‌کند:

  1. زانوبند: پزشک جهت پایداری زانو، زانوبند را برای بیمار تجویز می‌کند.
  2. فیزیوتراپی: همگام با کاهش تورم زانو، انجام فیزیوتراپی جهت تقویت ماهیچه‌های پا و بازسازی عملکرد زانو توصیه می‌شود.
  3. روش RICE: به کار بردن روش RICE به صورت سرما درمانی، استراحت، فشار ملایم و موضعی به زانو توسط بانداژ و بالا نگه‌داشتن عضو است که در بهبود وضعیت بیمار مؤثر خواهد بود.

درمان جراحی: جهت بازسازی رباط، پزشک جراح رباط پاره شده را با عمل پیوند بافت جایگزین می‌کند. به این صورت که بافت از بخش دیگری از بدن خود فرد یا شخص اهدا کننده عضو، برداشته شده و پیوند داده می‌شود. جوش خوردن بافت جدید به استخوان بیمار، شش ماه و یا حتی بیشتر طول می‌کشد. بافت‌ها اغلب از بخش‌های مختلفی از بدن از جمله تاندون کشکک (Patellar) بین کشکک و استخوان ساق، تاندون همسترینگ (Hamstring) در پشت ران و تاندون چهار سر ران (Quadriceps) که عضلات چهار سر ران را به زانو وصل می‌کند و نهایتاً بافت گرفته شده از بدن شخص اهداکننده، برداشته می‌شوند. هر یک از محل‌های انتخاب شده جهت پیوند بافت مزایا و معایبی دارند به همین دلیل جراح ارتوپد بایستی بهترین و دقیق‌ترین انتخاب را داشته باشد. جراحی جهت بازسازی رباط‌های قدامی و خلفی با استفاده از آرتروسکوپ و با اعمال یک برش کوچک بر روی زانو انجام می‌شود. جراحی رباط توسط آرتروسکوپ یک عمل جراحی غیر تهاجمی است. فوائد عمل غیر تهاجمی درد کمتر، بهبود سریع‌تر و کاهش زمان اقامت در بیمارستان است. تکنیک‌های جراحی ترمیمی رباط‌ها در حال پیشرفت است بنابراین بعد از عمل، بیماران توانایی انجام طیف وسیعی از فعالیت‌های روزانه خود را خواهند داشت.     Reconstructing Knee    

 منابع